Tussen Hoop en Vrees

Drukdrukdruk

2009-09-09T22:03:00.002+02:00

Ja, slecht excuus, maar na een zomer vol vrije tijd slaat de nieuwe werkelijkheid in als een bom. Studie heet deeltijd te zijn, maar slurpt zeker 30 uur en werkgevers weten opeens weer massaal mijn mailbox te vinden. Tot Kerstmis zal hier daarom weinig gebeuren. Dus stel lekker zo'n e-mailnotifier in en tot later!

Tis weer voorbij

2009-08-30T23:19:00.004+02:00

En hij begon zowat in mei. Het cliché wil dat zomers voorbij zijn voor je er erg in hebt en het cliché krijgt altijd zijn zin. Dinsdag is het 1 september en dus herfst. Oprotten met die astrologische seizoenen, september is herfst, dat weet zelfs het KNMI. Ik ken ook niemand die het 10 maart nog winter vindt. Eenvoud hebben we nodig. December t/m februari: winter, maart t/m mei: lente, juni t/tm augustus: zomer, september t/m november: herfst. Afgesproken? Mooi.

September is de maand waarin blijkt welke zomerverhalen komkommers waren en welke de herfststormen overleven. Weten we over drie maanden nog wie Laura Dekker was? Met wie dronk Obama ook alweer een biertje in zijn achtertuin? Herinneren we ons dat de PVV er tijdelijk wat minder voor stond in de peilingen omdat Geert even uit beeld verdween? Leeft de economie echt op of blijkt de V-recessie toch een W, de gevreesde double-dip? In de zomer is dat soort zaken lastig in te schatten. Verblind door zon en optimisme lijkt de wereld mooier en onschuldiger dan hij is, tot de herfst ons weer keihard op feiten wijst die in de lente ook al duidelijk waren.

September is ook de maand waarin ‘alles weer op gang komt’, zoals ik dat een mevrouw bij de supermarkt hoorde zeggen. Scholen beginnen weer, toneelverenigingen werven nieuwe leden, fitnessclubs krijgen volgetapaste vakantievierders over de vloer en Matthijs van Nieuwkerk staat al weken voor de spiegel om zijn roestig geworden Blue Steel te oefenen.

Het heeft iets treurigs, die overgang van zomer naar herfst. Ik heb wekenlang stil gehouden dat ik in het park eind juli al de eerste bladeren naar beneden zag dwarrelen, maar inmiddels kan ik er niet meer omheen. De lucht is zwanger van herfst en de avondkou koeler dan voorheen. Velen doen krampachtige pogingen om dat ‘lekkere vakantiegevoel’ dit jaar nu écht vast te houden en ook dit jaar zal dat weer grandioos mislukken. De koffers zijn leeg, kantoren stromen vol. Een heel gelukkig 2009/2010 gewenst.

De mug op de Herriestopper

2009-08-23T09:59:00.001+02:00

Muggen dus. Van die kleine kutbeestjes die je biologische klok naar believen om zeep helpen. Een paar maanden geleden ben ik volledig lekgeprikt, maar daarna liet het muggenvolk me collectief met rust. Al snel kreeg ik hoop dat ze me niet meer moesten, dat ze me zagen als een afgelebberde boterham die met alle pindakaas van de wereld niet meer op smaak te brengen was. Tot afgelopen woensdag. Tussen de twee warmste dagen van 2009 zat een ware Night of Terror.

Willekeurige Nederlander: ‘Nah, weet je, geprikt worden door die beesten vind ik nog niet eens zo erg, ik bedoel, dat jeukt een beetje, maar goed, no biggie, nee, het is dat GEZOEM ’s nachts waar je zo gek van wordt!’ Dat klopt, willekeurige Nederlander, maar eigenlijk is dat gezoem ook niet eens het ergste. Het ergste is dat je gaat liggen wáchten op dat gezoem. Althans, ik ga liggen wachten op dat gezoem. Zodra ik weet dat er zich één of meerdere muggen in de kamer bevinden, verstijf ik. Na het eerste ‘ZZZzzzziaw’ langs mijn oor, kan ik alleen nog maar aan muggen denken.

Zo ook afgelopen woensdag. Ik lag nog niet onder mijn veel te warme deken of het concert begon al. Eerst probeerde ik het bestaan van de mug nog hardnekkig te ontkennen, maar daar trok het beest zich niets van aan. Binnen een kwartier was ik klaarwakkerder dan ik overdag meestal ben. Ook de veel te warme deken over mijn oren trekken bleek niets op te lossen. Ik hoorde die bloedzuiger nog steeds en begon enorm te zweten. Daar lag ik: gefrustreerd, wakker en zeiknat.

Plotseling bedacht ik me dat ik misschien nog wel ergens Herriestoppers had, van die oordopjes die zo heerlijk opzwellen in je oor nadat je ze tussen wijsvinger en duim tot een smalle cilinder hebt gekneed. Ik doorzocht mijn kasten en vond uiteindelijk één Herriestopper, ongebruikt zo te zien. Goed, op mijn zij slapen dan maar. Met één oor diep in het kussen gedrukt en één oor vakkundig van de buitenwereld afgesloten, probeerde ik opnieuw in slaap te komen. Het was inmiddels 03.30.

Herriestoppers ‘brengen omgevingsgeluid terug tot een aanvaardbaar niveau’, aldus de Herriestoppers zelf. Ik ben het daar niet mee eens. Net toen ik eindelijk wat suffer werd, hoorde ik dat kutbeest dwars door het oordopje heen. Twee minuten later leek het plotseling alsof er een kleine vibrator in mijn oor werd geduwd. Ik vermoed dat de mug op de Herriestopper was geland en vanuit dit basiskamp plannen voor de toekomst maakte.

Woest sloeg ik de dekens van me af. Ik ijsbeerde wat door de kamer en na een korte afkoeling op mijn balkon probeerde ik de mug te vangen. Een wanhoopsmaatregel, want iedereen weet dat muggen overschakelen op Stealth Mode zodra je het licht aandoet. Ze verdwijnen volledig van de radar. Toen ik op bed lag met de elektrische mepper in mijn hand, gebeurde er dan ook niets. Ik werd alleen wat slaperig. Maar toen ik het licht uitdeed, was de mug direct weer present. *Klak*, ZZZZ, *Klik*, …, *Klak*, ZZZZ, Klik, ….

Bij het ochtendgloren strompelde ik opnieuw naar mijn balkon en keek met toegeknepen ogen naar de eerste stralen zon. Ik zou de rest van de dag doorbrengen als een zombie.

Epiloog: Donderdagavond smeerde ik Dreft Citroen op mijn oren. Heerlijk geslapen.

Carice kan het niet zo goed uitleggen

2009-08-16T23:40:00.001+02:00

‘Of ben ik nu heel vaag?’ en ‘Ik kan het niet zo goed uitleggen’, waren de meest gehoorde uitspraken van Carice van Houten tijdens haar Zomergasten. Dat kun je haar niet helemaal aanrekenen, want Margriet van der Linden is gewoon een bar slechte interviewster. Ze snapt de humor van haar gast niet (dat bewees ze ook al tijdens eerdere uitzendingen), meent autoritair te moeten zijn op de verkeerde momenten (‘Nu doe je het weer, dat geeft niet, maar je doet het wel’) en áls een gast dan iets interessants zegt of emoties toont, is ZIJ degene die afkapt of naar het volgende fragment gaat.

De fragmenten waren soms mooi, maar net te vaak ook wat nietszeggend. Carice heeft, ik blijf erbij, gewoon niet zoveel te melden. Is daarom ook niet zo’n goede Zomergast. Dat wil niet zeggen dat ze dom of oppervlakkig is. Ze kan het niet zo goed uitleggen, maar tijdens de gehele uitzending voelde je constant dat ze echt wel over dingen nadenkt, dat ze echt wel een interessante vrouw is en dat er van alles in haar broeit, een constante innerlijke tweestrijd tussen zwaar en lucht. Margriet kreeg het lek niet boven. Ik weet niet of een betere interviewer dat wel had gekund, maar die had misschien wel wat meer compassie getoond, wat beter doorgevraagd en voorbij het onzekere meisje gekeken.

Zomergasten met Carice van Houten

2009-08-16T10:08:00.058+02:00

Onderstaand mijn gedachten bij de uitzending van Zomergasten op 16 augustus 2009.

20.14: We zijn begonnen!
20.16: Ze is erg schattig zenuwachtig.
20.20: Erg persoonlijk begin, hopelijk zet dat voort na enkele afleveringen die alleen maar over werk gingen.
20.22: Kaduuk is een geweldig woord.
20.25: Wat een fantastisch fragment, zeer onZomergasten. Eggxactly!
20.31: Goh, Margriet, de link was toch vrij duidelijk.
20.32: Klein sadistje, die Carice, I like. ;-)
20.35: Margriet en bruggetjes: geen goeie combi.
20.45: Smaakpaus is zelfs nog beter dan kaduuk.
20.46: De opstartfase duurt me wat lang, er mag meer lijn in komen.
20.48: Bambonella's is zelfs nog beter dan smaakpaus.
20.49: Erotische dromen over Paul de Leeuw? Interessante wending!
20.54: Nou, Margriet, als je hier niks mee kunt...
21.01: Kijk, nu komen we bij het deel waar ik benieuwd naar ben.
21.02: Hoe kwam je daar UIT?! godgloeiendeteringgodver, Margriet, vraag eens door muts.
21.04: Ontstellend, Margriet, ontstellend.
21.05: Sja, The Office, prachtig, maar dat kennen we nu wel he. Had liever even doorgepraat over dat eerste jaar Kleinkunstacademie.
21.07: Pardon, Extras, dat kan nog net.
21.09: Heeft ie gelijk?!?! Ok, ik stop met Margriet-bashing, voor even.
21.14: Hier vreesde ik toch een beetje voor: Carice heeft veel talent, maar ze lijkt niet echt te weten waar dat vandaan komt of hoe ze doet wat ze doet.
21.16: 'Dit is mijn keuzefilm', alsof ze een spreekbeurt houdt. :D
21.19: Lijkt me een interessante film, maar Margriet gaat zo vast iets over naaktscenes vragen.
21.23: 'Ik kan het niet zo goed uitleggen', begint helaas een beetje een thema te worden.
21.27: Ik heb het idee dat alles wat interessant is of kan zijn, overgeslagen wordt. Ergens is Carice getroubleerd genoeg voor wat mooie diepgang hoor.
21.33: Er ontstaat een echt gesprek! Chapaeu!
21.34: En weg. ('Dat vraag ik me dagelijks af')
21.36: En toch is Carice ontwapenend echt.
21.40: Och, wat had Joris Luyendijk hier beter op zijn plaats geweest zeg. Even los van Margriet's interviewkwaliteiten: ze snapt werkelijk niets van Carice' emoties en dilemma's.
21.49: Prachtig fragment uit Das Leben der Anderen, goede uitleg van Carice EN een goede vraag van Margriet ('Je vindt dus dat kunst verheven is'). Hoogtepunt so far.
21.51: Tootsie! Love that film.
21.59: De fragmenten beginnen nu wel aardig de tweestrijd tussen de serieuze Carice en het ketende meisje te laten zien.
22.08: Kan iemand alsjeblieft geld bij elkaar brengen om Carice in een stomme film te laten spelen? Lijkt me geweldig, ik vind haar op het best zonder dialoog (vindt ze dus ook het leukst, zo blijkt).
22.12: Ik vind dit wel degelijk de beste scene uit Magnolia, krijg helemaal zin om hem weer eens te kijken.
22.17: Het verleden is zowel Roodkapje als de Wolf, mooi hoor.
22.22: 'Je hebt een onzekere lach, heb je daarom een snor?' Simek is de bomb.
22.24: Niet de eerste keer dat Piet Vroon in Zomergasten voorbij komt, maar ik vind dit een stuk mooier dan het beroemde Ratelband-fragment.
22.25: 'Er zit iets', ja, dat had Simek wel door en jij niet, Margriet. Wel een goed Simek-accentje trouwens.
22.28: Spannend, dit. En zeer invoelbaar, die spanning tussen de aantrekkingskracht van en de angst voor overgave aan intimiteit. En Margriet gaat zowaar in op non-verbale communicatie.
22.32: 'Er zit veel muziek in de avond'. Is het je opgevallen? Takka!
22.36: 'Nu doe je het weer. Geeft niet hoor, maar je doet eht wel'. Ergste uitspraak van de avond'.
22.40: Nu wordt het gewoon saai eigenlijk. En Irene Moors?
22.44: Dit is gewoon kitsch, en dat meisje... arghhhh.
22.48: Carice is de liefste neuroot ter wereld.
22.51: Slakkensex, w0000t!
22.53: Mooooi!
23.00: Ik ben het volledig met Carice eens over Meryl Streep: http://www.tonightshowwithconanobrien.com/video/clips/meryl-streep-pt1-072709/1139721/ en http://www.tonightshowwithconanobrien.com/video/clips/meryl-streep-pt2-072709/1139741/.
23.05: 'Dan moet je een Meryl Streep-karakter gaan ontwikkelen'. Mooimooi.
23.13: Geweldig goede belichting, prachtige stem.
23.16: Het zoeken naar de ronde cirkel is erg geforceerd, maar ook wel weer passend bij Carice, ofzo.
23.19: Klaar, rare avond, oppervlakkig, maar alleen aan de oppervlakte. Morgen wellicht nog een kleine recap.

The Mexican Flu Swindle

2009-08-09T19:08:00.002+02:00

‘BE PREPARED’ staat er in koeienletters op het A4-tje dat mijn buurtdrogist op zijn raam heeft geplakt. Daaronder volgt een slecht geschreven betoog over de hel en verdoemenis die ons te wachten staan. ‘De griep zal vrijwel zeker pandemische vormen aannemen. Dat is dus een gegeven’. Die pandemie is er inmiddels officieel, maar zolang SBS Shownieuws nog melding maakt van vers snotterende BN’ers, vind ik het wel meevallen. Of misschien is het woord pandemie gewoon aan deflatie onderhevig. Bij pandemie denk ik aan bloed, ratten, pest en pus spuiende lijken in de gracht.

Deze week overleed de eerste Nederlander aan de gevolgen van de griep. Paniek, tot duidelijk werd dat deze 17-jarige jongen sowieso al een zwakke gezondheid had. De griep had hem het laatste zetje gegeven. Ontzettend tragisch, maar geen reden om aan te nemen dat de Mexicaanse griep gevaarlijk is voor mensen die in goede gezondheid verkeren. Dat werd een paar dagen geleden nog eens bevestigd door zowel longartsen als het Nederlandse Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Sterker nog, het Ministerie spreekt van een gewone seizoensgriep en raadt mensen met klachten aan om lekker een weekje thuis te blijven. Tamiflu is overbodig, je neemt maar een aspirientje.

Toch lijkt de mediastorm vrolijk door te waaien. Ja, nou, het valt dan misschien mee, maar bedrijven moeten wel rekening houden met meer uitval van arbeidskrachten dit najaar. Liefst 5 a 10 procent van het personeelsbestand zou tegelijkertijd thuis komen te zitten! Ik weet het niet, maar volgens mij zijn er tijdens de zomermaanden meer mensen afwezig. Ook dan draaien bedrijven gewoon door.

Het gaat dus weer ordinair over geld. Minder personeel is minder productie is minder omzet. En mijn drogist is ook niet gek natuurlijk. Die hoopt op een explosie van de verkoop van weerstandverhogende middelen, neussprays en aanvullende voedselpreparaten. Die zit echt niet te wachten op het bericht dat het allemaal wel losloopt. Het zijn al geen beste tijden voor de middenstand en een tegenvallende griep kunnen ze er écht even niet bij hebben. Blijft u dus vooral op uw hoede voor deze vreselijke ziekte en verhoog u weerstand alvast met bij de drogist verkrijgbare pepmiddeltjes. Mocht de griep u toch te grazen nemen, nies dan eens flink om u heen in de trein, koop vervolgens alle remmende medicijnen die u kunt vinden en ga zo snel mogelijk weer aan het werk. Het is uw burgerplicht.

Generatie KPN

2009-08-02T18:26:00.004+02:00

Ik zal wel een oude zeur zijn, maar mijn tenen trekken krom als ik de volgende reclame voorbij zie komen.

Wat een treurigheid. 'De mogelijkheden van vandaag. Op onze eigen manier maken we d'r allemaal gebruik van'. Nee, de mogelijkheden van vandaag verpesten een leuk spel. Deze kinders zouden nog minutenlang gezellig in de weer zijn geweest als die ringtone niet geklonken had. Zie je de teleurstelling bij dat meisje nadat de telefoon haar verraadt? Als je nog jong genoeg bent om verstoppertje te willen spelen, ben je jong genoeg om je te kunnen redden zonder mobieltje.

Film enzo (2)

2009-07-29T22:31:00.007+02:00

Altijd al willen weten wat ik van een bepaalde film vond? Periodiek zal ik alle (redelijk recente) films die ik de afgelopen tijd heb gezien becijferen. Zonder enig commentaar, maar discussie is altijd mogelijk.

Away We Go: 8.0
Bart got a Room: 6.5
Bolt: 8.0
Cadillac Records: 6.0
Drag Me to Hell: 8.0
Eden Lake: 8.0
Harry Potter and the Half-Blood Prince: 4.0
He’s Just Not That Into You: 4.0
In the Electric Mist: 4.5
JCVD: 6.5
Mammoth: 8.5
The Obama Deception: 6.0
The Reader: 5.5
S. Darko: 4.5
Star Trek: 7.0
State of Play: 7.5
Sunshine Cleaning: 6.0
Synecdoche, New York: 5.5
The Wackness: 7.5
Wendy and Lucy: 9.0
Het Zusje van Katia: 8.5

Recensie: Away we Go

2009-07-26T19:54:00.005+02:00

“Are we screw-ups?”, vraagt Verona (Maya Rudolph) zich somber af. Ze is zes maanden zwanger en woont samen met haar vriend Burt (John Krasinski) in een vervallen huis. Niet eens uit noodzaak, maar omdat ze geen idee hebben waar ze heen willen met hun leven. De enige legitieme reden om te blijven is de nabijheid van Burts ouders. Als die doodleuk verklaren dat ze twee jaar in Antwerpen gaan wonen, besluiten Verona en Burt de Verenigde Staten te doorzoeken om de ideale omgeving voor hun toekomstige gezinnetje te vinden.

Away We Go is coming-of-age met een twist. Verona en Burt zijn de 30 al ruim gepasseerd en de film weerspiegelt de ontwikkeling dat oudere jongeren, verblind door keuzes, steeds langer blijven dolen voor ze vinden wat ze zoeken. Dat past prima binnen de thematiek van de films die regisseur Sam Mendes eerder maakte. Ook in films als American Beauty en Revolutionary Road portretteerde hij immers mensen die om verschillende redenen vluchten, of dat zouden willen, omdat ze hun plek in de wereld niet kunnen vinden.

Toch is Away We Go qua toon en tempo een radicale breuk met het eerdere werk van Mendes. Weg zijn de droeve, introverte personages en het diepgravende drama. Wat er voor in de plaats komt is luchtige tragikomedie die vooral werkt vanwege de bijrollen. Verona en Burt bezoeken tijdens hun reis familieleden en kennissen, overwegend groteske en kolderieke personages die des te vreemder overkomen omdat het stel zelf eigenlijk doodnormaal is. Eén van de vele komische hoogtepunten is de scène waarin ze Burts nichtje LN (Maggie Gyllenhaal) bezoeken, een nogal zweverige vrouw die er geforceerd alternatieve zienswijzen op na houdt. LN wil haar kinderen niet in een buggy stoppen omdat ze van ze houdt “en waarom zou ik ze dan van me weg duwen?”

Mendes laat de humor naadloos overvloeien in drama. Verona en Burt gaan ook bij twee oude klasgenoten langs, ontzettend leuke mensen die alles veel beter voor elkaar lijken te hebben dan zijzelf. Al snel blijkt er echter groot verdriet achter hun prachtige voordeur te huizen.

Door deze ontmoetingen schetst Mendes bijna ongemerkt een beeld van het moderne Amerika, een land vol kleurrijke, goedbedoelende figuren die zonder uitzondering een masker dragen. De enige personages die compleet zichzelf lijken, zijn ironisch genoeg Verona en Burt, die nog helemaal niet weten wie ze zijn. Het nadeel van deze constructie is dat de bijrollen de show stelen en belangrijker lijken dan de hoofdpersonages, die onvoldoende uitgewerkt worden om echt lang te blijven hangen. Dat wordt tegen het einde van de film overigens deels goed gemaakt door een schitterende dialoog waarin het stel elkaar belooft om nooit zo raar te gaan doen als de mensen die ze op hun reis zijn tegengekomen. Als Verona en Burt uiteindelijk hun bestemming vinden, is die niet per se ‘beter‘ dan de plek waar ze hun reis begonnen. Ze voelen zich er gewoon veel fijner.

Bos. Zon. Wolken.

2009-07-18T20:48:00.008+02:00

Lang zo gek nog niet, zomer in recessietijd. Bij gebrek aan verplichtingen fiets ik af en toe in de bossen op de Utrechtse Heuvelrug. Tot mijn verbazing is het er meestal uitgestorven, op een enkele baas en hond na. Soms ga ik even tegen een boom zitten en als er dan wat sluierwolken voorbij drijven, wacht me een mooi schouwspel. Vlak voordat de zon weer doorbreekt, zie ik in de verte het bos oplichten. Razendsnel komen de zonnestralen dichterbij die vervolgens als een golf over me heen spoelen. Plotseling fonkelen de blaadjes en moet ik mijn ogen samenknijpen. Schaduwen ontstaan waar het net nog gewoon donker was. Dan schuift er een nieuwe wolk voor de zon en begint alles opnieuw.

Rancune

2009-07-11T22:29:00.006+02:00

Vanmiddag vroeg ik me af wanneer ik voor het eerst ‘rancune’ voelde. In ieder leven gebeurt op een gegeven moment iets waarvoor je vergelding wilt. Ik gok dat ik ongeveer tien jaar oud was toen ik, zoals altijd om 15.00 uur, van school naar huis liep. Het was een wandeling van ongeveer een kilometer langs een andere school, het winkelcentrum, een kleine rotonde en vervolgens diagonaal door het park. Midden in dat park lag, en ligt, een groot betonnen plein. Twee basketbalveldjes, twee tennisbanen, afijn, het plein hierboven dus.

Ik liep die dag samen met een klasgenootje. Laten we haar voor het gemak maar even Lisa noemen. Zo heette ze namelijk. Ik weet niet meer waarom Lisa met me mee liep, want ze woonde vanuit school gezien nog voor dit plein en kwam nooit bij ons over de vloer. Misschien ging ze naar het buurthuis. Doet er ook niet toe, ik weet zeker dat ze naast me liep toen er drie jongens op ons af kwamen. In mijn herinnering waren het enorme bullebakken, ze zullen dus een jaar of twaalf geweest zijn. Zonder iets te zeggen begonnen ze me te slaan en duwden me in de bosjes (1). Dat waren geen vriendelijke bosjes, maar kleredingen met scherpe stekeltjes.

Terwijl ik geduldig afwachtte tot de jongens klaar waren, ik was toen nog niet de macho held die ik nu ben, zag ik Lisa een paar meter verderop staan. Ze huilde en sloeg haar handen voor haar gezicht. Na een paar minuten liepen mijn beulen weg en Lisa ontfermde zich over me. Liep met me mee naar huis en ging pas weg toen ze me bij mijn moeder had afgeleverd. Die vroeg met verheven stem wat er in he-mels-naam gebeurd was. Snikkend deed ik mijn verhaal. Hoewel ik de daders volgens mij niet kende, moet mijn moeder de verblijfplaats van minstens één van hen achterhaald hebben. Ik herinner me levendig dat ze een medemoeder op behoorlijk agressieve en niet mis te verstane wijze liet weten dat als haar zoon me nog één keer zou aanraken, zij zijn benen zou breken.

Daarmee was de kous af, heb ik lang gedacht. Die jongens ben ik nooit meer tegen gekomen. Toch gebeurde er niet veel later iets dat, zo besef ik nu, direct te maken had met mijn avontuur in de bosjes. Ik was met een vriendje aan het voetballen (2) toen Paul aan kwam lopen en vroeg of hij mee mocht doen. Ik had een hekel aan Paul, maar stemde toch toe. Daar had ik al snel spijt van. Paul schoot de bal expres de verkeerde kant op en ging voor me staan als ik wilde uithalen. Ik had tot dat moment nog nooit een vlieg had kwaad gedaan, maar plotseling schopte ik hem in blinde woede zo hard als ik kon. En nog eens. En nog eens. Hij liep huilend weg.

Paul was het drie jaar jongere broertje van Lisa. Een gemakkelijk doelwit, net zoals ik dat voor die drie jongens was geweest. Misschien was ik onbewust boos op Lisa omdat ze daar maar stond te huilen, terwijl ik in elkaar geslagen werd. Misschien nam ik juist op Paul wraak omdat zijn zus niet had kunnen voorkomen dat ik in de stekels belandde. En meisjes slaan, dat doe je niet. Dat wisten die drie jongens en dat wist ik ook.

Marokko (3/3)

2009-07-04T14:36:00.005+02:00

Marrakech is de officiële Marokkaanse ‘hoofdstad van het toerisme’. En dat zul je weten. Fez is ook hectisch, maar in Marrakech lijkt alle hectiek zich te richten op de bezoeker. Het kloppend hart, Djemaa-el-Fna, is één van de meest bizarre plekken die ik ooit heb bezocht. Reisgidsen noemen het een sprookjesachtig plein waar de geschiedenis dagelijks herleeft. Misschien was dat waar voordat de grote stroom buitenlanders Marokko ontdekte, maar nu is Djemaa-el-Fna misschien wel de grootste toeristenval ter wereld.

Wanneer je het plein van noord naar zuid oversteekt, word je een keer of tien aangesproken door mensen die je jus d’orange willen verkopen, een henna-tatoeage bij je willen zetten of een geketend aapje op je schouder pleuren om geld te vragen voor een foto. Vooral dat laatste vond ik nogal schokkend. Schokkender echter is dat er drommen toeristen zijn die het maar al te leuk vinden om daadwerkelijk met zo’n arm beestje op de foto te gaan.

Veel leuker is het om de apen in het wild tegen te komen rond de prachtige Cascades d’Ouzoud, 110 meter hoge watervallen op ongeveer twee uur rijden van Marrakech. Een heerlijke plek om aan de hitte te ontsnappen en de kuitspieren te trainen. Mijn gids was een Marokkaanse jongen van een jaar of 18 die blijkbaar vond dat ik er fit genoeg uitzag voor ‘le grande tour’. In een moordend tempo daalden we af van de top van de waterval (waar je aankomt) naar het dal via glibberige paadjes of wat daar voor door moet gaan. Ik ging drie keer op mijn bakkes, moest me éénmaal aan een tak vasthouden om niet echt naar beneden te lazeren, maar ondanks smeekbedes toonde mijn gids geen enkel medelijden. Het leverde fraaie plaatjes op, want Ouzoud is asociaal fotogeniek. Op de terugweg namen we de trap (huh, er was een trap??), eentje van het soort ‘de treden zijn te laag en veel te diep’, waardoor je nooit lekker in een ritme komt. Toch was het de moeite meer dan waard.

Het zal de lezer niet ontgaan zijn: ik ‘voelde’ Marokko niet zo. Ik heb mooie dingen gezien, maar kon me er slecht overheen zetten dat er zoveel mensen waren die me op de een of andere manier wilden belazeren. Ik ben heus aardige lui tegengekomen, maar het toerisme heeft de houding van veel (groot)stedelingen danig verpest. Daar hebben de leuke mensen onder te lijden, want zodra er iemand naar me toekwam borrelde het wantrouwen direct in me op. Jammer.

Onschuldig

2009-06-28T17:05:00.004+02:00

Ik blijf me verbazen over de menselijke reactie, ook mijn eigen, op het overlijden van een beroemdheid. Ineens zat ik urenlang op Youtube te kijken naar clips van zijn concerten. In de jaren ’80 danste hij fenomenaal en zong hij meestal live. Begin jaren ’90 danste hij nog steeds geweldig, maar playbackte hij vrijwel alle nummers. Weer later deed hij voornamelijk zijn bekendste pasjes zelf en liet het echte vuurwerk aan het ensemble over. Toen was hij pas in de 30. Ik kan me er geen voorstelling van maken wat hij tijdens de geplande This is it-tour nog had kunnen brengen.

Ik downloadde het beroemde Oprah-interview, waarin hij uitgebreid de gelegenheid kreeg om de geruchten die op dat moment over hem de ronde deden, te ontkrachten. Eventueel misbruik van kinderen was toen nog nauwelijks aan de orde. Toch denk ik niet dat hij ooit iets gedaan heeft waarvan hij zelf dacht dat het niet door de beugel kon. Die verbazing als iemand hem vroeg of hij er echt geen kwaad in zag als een volwassene met een kind in één bed sliep, die verbazing was oprecht. Want Jacksons ontwikkeling was, zoals de afgelopen dagen tot in den treure is herhaald, blijven steken op het niveau van hooguit een 10-jarige.

10-jarigen geloven als het goed is nog in een onbedorven wereld, waarin een volwassen man die met een kind in één bed slaapt geen nare associaties oproept. Maar de wereld is niet onbedorven en dat nekte Michael Jackson lang voordat hij stierf.

Marokko (2/3)

2009-06-21T23:20:00.015+02:00

Zoals ik in ‘Mijn ober en ik’ al schreef, is Meknes mijn favoriete Marokkaanse stad. Precies de juiste grootte, een behapbare Medina en aardige mensen wier leven een stuk minder hectisch is dan dat van hun landgenoten in grotere steden. Niemand lijkt zich hier al te druk maken over wat dan ook en dat is een welkome change of pace.

Meknes is bovendien een goede uitvalsbasis om de regio te verkennen. De meest geijkte dagtrip is een gecombineerd bezoek aan het bergdorpje Moulay Idriss en de ruïnes van het nabijgelegen Volubilis. Gezeten in een oeroude Mercedes liet ik me eerst naar Moulay Idriss vervoeren. De schitterende ligging is de voornaamste reden om hier te stoppen, want heel veel valt er op de panorama’s na niet te beleven.

Nee, dan Volubilis. Alweer een verlaten stad en wel eentje die tot in de 18de eeuw bewoond was. Oorspronkelijk was het de belangrijkste nederzetting van het Romeinse rijk in Afrika, maar ook nadat dat imperium in elkaar donderde, bleef Volubilis een grote rol van betekenis spelen. In de 7de eeuw na Christus voltrok zich de Arabische revolutie en veranderde de stad in een Islamitische vesting. Dat de ruïnes er toch behoorlijk slecht aan toe zijn, komt omdat de stad uiteindelijk werd afgebroken om bouwmaterialen te leveren voor de nieuw te bouwen paleizen in Meknes. Marokko heeft zich tot het toerisme begon te bloeien nooit erg druk gemaakt om culturele erfenissen. Als het een koning behaagde om zijn biezen te pakken werden de rijkdommen van de vorige generatie gewoon vernield om elders als basis te dienen voor nieuwe pracht en praal. De ooievaars varen er wel bij.

Het is de oudste Islamitische stad ter wereld. De grootste stedelijke autovrije zone ter wereld. En het is onbegrijpelijk dat de boel nog overeind staat. Fez is precies wat alle reisgidsen zeggen: een aanslag op de zintuigen, een onvoorstelbare wirwar van straatjes, smalle steegjes en nog smallere steegjes. Toen ik achter de taxi-chauffeur aan naar mijn riad liep, raakte ik na 3 keer links en 2 keer rechts lichtelijk in paniek, maar nog 5 afslagen later gaf ik het maar gewoon op. Je moet hier de weg niet in één keer willen vinden.

Ik kan met enige trots zeggen dat ik zonder zo’n afzichtelijk handgeweven tapijt thuis ben gekomen en daar kun je geloof ik een lintje voor krijgen. Het is waar, de verkopers hier verstaan hun vak maar niemand kan zo chagrijnig kijken als ik en dat helpt. Bovendien kreeg ik de tip om verkopers af te poeieren door ze te kleineren. Dan worden ze kwaad en wíllen ze je niet eens meer iets verkopen. Ik heb dus enkele iets te agressieve koopmannen een vriendelijke aai over de bol gegeven en ze toegevoegd dat hun moeder vast trots op ze is omdat ze zo’n mooi winkeltje hebben. Dat klinkt absurd, maar verdomd als het niet werkt.

De enorme Medina van Fez is, in tegenstelling tot die van bijvoorbeeld Marrakech, nog erg levend. Dat wil zeggen dat de mensen hier niet alleen maar met toeristen bezig zijn, maar ook met onderlinge handel. Iedereen heeft zijn eigen ambacht en gebruikt die om in zijn bestaan te voorzien. Op de onderstaande foto zie je een bedrijf dat leerproducten verft in iedere gewenste kleur. Zit dat jasje nog wel lekker, maar ben je dat saaie zwart zat? Makeover!

Marokko (1/3)

2009-06-14T19:21:00.016+02:00

Toen ik twee jaar geleden in Madaba, Jordanië was, vroeg ik aan een vader en zijn twee kinderen of ik ze op de foto mocht zetten. De vader was zo trots als een pauw en poseerde gewillig met zijn kroost. Daarna bood ik hem onhandig wat geld aan. Hij weigerde resoluut en leek een beetje beledigd, al deed hij zijn uiterste best om dat te verbergen. In Marokko is men beledigd als je geen geld aanbiedt na het verlenen van welke dienst dan ook. Beter kan ik het verschil tussen de landen niet karakteriseren.

Mijn trip begon in Casablanca, een nogal grauwe havenstad die toeristen weinig te bieden heeft. Dat wist ik, maar toch ben ik blij dat ik er geweest ben.Tijdens een twee uur durende wandeling door het commerciële en industriële centrum zag ik een stad die een uitloper lijkt (nee, is) van Europa, een waar business centre waar men druk is met geld verdienen en die enkele verdwaalde buitenlander compleet negeert. Op een bepaald moment kwam ik per ongeluk in de haven terecht en liep tussen containers, heftrucks en kranen. Later die dag bezocht ik de Ville Nouvelle, waar brede boulevards en hippe boetiekjes heel hard ‘Parijs’ schreeuwen, maar dan zonder de fraaie monumenten. De enige echte ‘attractie’ van Casablanca is de moderne, enorme Hassan II Moskee, compleet met vloerverwarming en uitschuifdak. Het heeft allemaal weinig te maken met wat veel mensen het echte Marokko noemen, maar het is anno 2009 net zo goed onderdeel van het land als de nauwe straatjes van welke oude Medina dan ook.

De hoofdstad van Marokko, Rabat, is veel fraaier dan Casablanca. Dit is een metropool op zakformaat, met een mooie kustlijn, een vriendelijke Medina en een statige Ville Nouvelle. En hoewel ik hier voor het eerst kennis maakte met het fenomeen ‘Hoi, ik ben je gids, al heb je daar niet om gevraagd’ zijn de mensen over het algemeen erg vriendelijk.

De belangrijkste reden om Rabat te bezoeken is Chellah. Deze oude Romeinse (en later Islamitische) vesting was ooit van groot belang in de regio. Het gelijktijdig opgekomen Salé groeide door tot een belangrijke zusterstad van Rabat, maar Chellah werd verlaten. Nu ben ik gek op verlaten steden en Chellah komt hoog binnen in mijn imaginaire top-10. Honderden ooievaars hebben zich genesteld in de bossen rond de stad en zorgen voor een prachtig geluid terwijl je rondwaalt tussen de ruïnes.

Mijn ober en ik

2009-06-07T22:34:00.002+02:00

Meknes is veruit de kleinste van de vier Marokkaanse koningssteden en misschien wel daarom ook de leukste. Er hangt een ongedwongen sfeer en zelfs in de oude Medina kun je rondlopen zonder dat verkopers in je nek hijgen als je langer dan een nanoseconde naar hun waren kijkt. Ook restaurantjes respecteren potentiële klanten en laten je in alle rust beslissen of je er wilt eten. Of dat zakelijk gezien erg slim is, valt overigens te betwijfelen. Op aanraden van Lonely Planet bezoek ik Restaurant Gambrinus. Gezien het tijdstip (19.30) bereid ik me voor op spitsuur, maar als ik er binnen stap, zie ik helemaal niemand.

Het is voor veel mensen geloof ik een nachtmerrie om in een verlaten restaurant te eten, maar ik vind het fantastisch. Ik hou van de maagdelijke tafeltjes, de stilte die slechts verstoord wordt door een radiootje in de keuken en de ongemakkelijke manier waarop het personeel af en toe quasi-nonchalant komt kijken of alles nog naar wens is.

Ik maak een keuze uit de tafeltjes en kijk om me heen. Aan de muur hangen de geijkte berberaquarellen en de verlichting bestaat uitsluitend uit spaarlampen, die de ruimte een beetje kil maken. Na een paar minuten schuifelt er een oude ober mijn kant op met het menu in zijn hand. Dat menu is ooit geplastificeerd, maar het vocht is door meerdere brandgaatjes naar binnen gesijpeld waardoor het grootste deel van de voorgerechten onleesbaar is.

De ober glimlacht, maar alleen omdat zijn baas hem dat heeft bevolen. Hij moet de pensioengerechtigde leeftijd op zijn minst benaderen maar lijkt zich niet echt te verheugen op alle vrije tijd die voor hem ligt. Eigenlijk ziet hij er uit alsof hij zich al jaren op niets meer verheugt. Ik bestel een jus d’orange en couscous (want ik ben nu eenmaal een cliché-toerist, daar doe je niks aan).

De ober trekt zich terug en even later hoor ik muziek. Hij heeft een cd opgezet met panfluitversies van bekende westerse popliederen. Weg mooie stilte. Lionel Richie zegt gedag, The Beatles mijmeren over gisteren en Elton John voelt de liefde ook vanavond weer. Als je een liedje goed kent, roept het ritme de woorden vanzelf op.

Een kwartier later hoor ik in de verte roestige wieltjes over de plavuizen vloer rijden. Het duurt niet lang voor de ober de hoek omkomt met een karretje waarop twee pannen staan. Tergend langzaam schrijdt hij dichterbij, terwijl ik naar zijn uitgelubberde pak kijk. Het heeft ooit misschien gepast, maar nu hangt het als een jutezak om zijn ingezakte schouders. De ober doet me denken aan een verdrietige clown en even ben ik bang dat er ballonnetjes in de pannen zitten, waarmee hij een hondje voor me in elkaar gaat knutselen. Dat hij me straks bij de rekening in plaats van pepermuntjes een rode neus geeft. Van het huis.

De ober tilt de deksels van de pannen en begint zeer zorgvuldig couscous op mijn bord te scheppen, terwijl de panfluit make-over van Celine Dion’s My Heart Will Go On langzaam naar de climax bouwt.

You’re here. There’s nothing I fear.

De berg couscous is enorm en de ober gebruikt een lepel om er een kuiltje in te maken.

And I know that my heart will…

Hij vist een flink stuk vlees uit de tweede pan en legt het in het kuiltje.

go ooooohoohoohoohooonnnnnn.

De ober gebruikt nog altijd dezelfde lepel om saus over de couscous te gieten. Terwijl het geluid wegsterft, loopt hij terug naar de keuken. Hij heeft het karretje laten staan. In de stilte voor het volgende nummer neem ik mijn eerste hap. De couscous is helaas matig.

Rustig aan hé

2009-05-16T22:04:00.000+02:00

Je hoort het steeds vaker. Mensen die afscheid van elkaar nemen en niet gewoon ‘Tot ziens!’, ‘ajuu’, ‘doeg’ of desnoods ‘doei!’ zeggen, maar elkaar toevoegen het toch vooral rustig aan te doen (hé). Vroeger gebruikte je deze uitdrukking alleen als je gesprekspartner om wat voor reden dan ook in een levenscrisis verkeerde. ‘Mijn man is bij me weg, de kanariepiet zingt niet meer en Albert Heijn heeft mijn favoriete chips vervangen door een inferieur huismerk’. ‘Oh, kut zeg, nou, rustig aan hé’. Logisch antwoord, bedoeld om de ander ervan te overtuigen vooral geen gekke dingen te doen en te wachten op betere tijden.

Maar tenzij het aantal mensen met een levenscrisis de laatste jaren drastisch is toegenomen, is ‘rustig aan hé’ aan ernstige inflatie onderhevig. Of mensen zeuren gewoon meer, dat kan natuurlijk ook. Hoe het ook zij, deze term wordt tegenwoordig te pas en te onpas gebruikt en ook aan de reacties merk je dat de oorspronkelijke betekenis allang verloren is gegaan. ‘Altijd hé!’, ‘jij ook!’ of een simpel ‘yo’ zijn de meest gehoorde antwoorden. Iedereen moet het rustig aan doen, maar niemand weet meer waarom.

I have no ending for this, so I take a small bow.

De komende 14 dagen reis ik door Marokko. In de week van 1 juni keert Tussen Hoop en Vrees glorieus terug met een uitgebreid verslag over mooie steden, aangename ontmoetingen en hopelijk niet al teveel kutmarokkanen. Doei!

Eenzame veroordeling

2009-05-10T23:05:00.006+02:00

Het blijft een lastige, vrijwel onoplosbare kwestie: als een soldaat uit een oorlog terugkomt en hij maait vervolgens 30 schoolkinderen neer, wie is er dan schuldig? De soldaat zelf? Of de maatschappij die hem die oorlog instuurde en hem opzadelde met beelden die zijn netvlies nooit meer zullen verlaten? Een soortgelijke discussie lijkt momenteel op gang te komen over Karst Tates. Hij wordt tot symbool verheven van de individualisering van de maatschappij en de eerste sympathisanten hebben zich reeds gemeld. Het televisieprogramma Rondom 10 ontving tientallen mailtjes van mensen die zich ook eenzaam en gefrustreerd voelen en zijn actie wel zeggen te begrijpen. Om er vervolgens haastig aan toe te voegen dat zij zelf zo’n daad nóóit zouden begaan. Voor je het weet, word je in de boeien geslagen, tenslotte.

Een interessante vraag is of je met geweld en terreur een maatschappij bewust maakt van de misstanden die je zo kwellen. Ik denk het niet. Ondanks de genoemde discussie zou de overgrote meerderheid van de Nederlanders Karst Tates aan de hoogste boom hebben willen ophangen als hij niet aan zijn verwondingen was overleden. Sommigen vinden het zelfs jammer dat hij dood is, ze hadden hem graag zelf om zeep geholpen. Leiders zeggen dat het land in zijn ziel is geraakt en gaan compleet voorbij aan de boodschap die Tates wellicht had. Het gevolg van de aanslag op 30 april is niet dat Nederland socialer wordt, maar dat het onderlinge wantrouwen verder toeneemt. We gaan niet plotseling op de koffie bij die buurman die je bijna nooit ziet, maar worden nog banger voor hem dan we stiekem al waren.

De hele discussie is overigens wel wat vreemd: Karst Tates heeft na het ongeluk gezegd dat zijn actie gericht was tegen het Koninklijk Huis. Geen woord over eenzaamheid of haat jegens de samenleving. Dat vrijwel iedereen vervolgens aanneemt dat we het onderliggende motief toch in die hoek moeten zoeken, zegt veel over het collectieve schuldgevoel dat onbewust in velen van ons blijkt te sluimeren.

Naaldgate

2009-05-03T19:38:00.002+02:00

Waar ik was? Ik was boodschappen doen. Ik had achter mijn computer zitten werken, af en toe een blik werpend op de televisie. Het was schitterend weer, de koningin lachte, de prinsen waren frivool en het publiek uitzinnig. Niks aan het TrotsopNederlandse handje dus en ik dacht er wel even tussenuit te kunnen sneaken. Dat was een slecht idee. Toen ik terug kwam en secondenlang een helicopter in beeld in plaats van oranje tierelantijnen, wist ik eigenlijk al genoeg. Ik checkte Teletekst en zag maar liefst twee headlines in hoofdletters:

ERNSTIG ONGELUK KONINGINNEDAGVIERING
VARKENSGRIEP OOK IN NEDERLAND

Of woorden van die strekking. Het tweede bericht kwam niet als een verrassing, het eerste wel. Eerlijk gezegd was mijn eerste emotie vooral teleurstelling. Gebéurt er eens iets verrassends op Koninginnedag, ben je op dat moment appels aan het controleren op beurse plekken. Maar goed. Ik was vooral teleurgesteld omdat ik me direct realiseerde dat ik een historisch moment gemist had. Het moment, het duurt hooguit een minuut, waarin duidelijk wordt dat er iets veranderd is. Het moment waarop de stemming omslaat. Perfect af te lezen aan het commentaar van Astrid Kersseboom in het onderstaande filmpje:

Kersseboom doorloopt in die eerste minuut na het ongeluk drie stadia, typerend voor iedere journalistieke reactie na een ongeluk of ramp:

- Oeh.. en daar gaat een auto tegen het monument aan.
- Wat gebeurt daar nou toch?

In deze eerste fase is er sprake van verwarring en verbijstering, wat is er aan de hand?

- Dit is verschrikkelijk, er liggen mensen op de grond.

Hier erkent Karsseboom dat er iets vervelends is gebeurd.

-Dit is in ieder geval absoluut niet gepland.
-En de grote vraag is natuurlijk: is dit opzet of is dit een ongeluk?

In de derde fase plaatst Kersseboom het gebeuren direct in een bredere context. Het achteraf nogal lullig en overbodig klinkende ‘Dit was absoluut niet gepland’ was op dat moment waarschijnlijk een goede opmerking, mensen zaten immers nog volledig in de Koninginnedagroes. De vraag of dit opzet of ongeluk was, is natuurlijk een logische. Het is ook het moment waarop ‘het omslaan van de stemming’ afgesloten wordt. De feiten liggen er, de verslaggeving en analyse kunnen beginnen.

Kersseboom deed het uitstekend, maar de rest van de dag werd de NOS voor de zoveelste keer de oren gewassen door het veel betere RTL Nieuws. Waar de NOS bulletins herhaalde, bleef RTL continue live in de lucht om de laatste feiten én geruchten aan de kijker mee te delen. Altijd met de kanttekening dat het onbevestigde berichten ging en zonder te veel de sensatie te zoeken. Met goede straatinterviews en aandacht voor alle kanten van de zaak. Veel meer dan de NOS ging RTL direct aan de slag met de vraag: wat betekent dit?

Ikzelf probeerde de rest van de middag het missen van Het Historische Moment goed te maken door de nasleep via alle mogelijke bronnen op de voet te volgen. Met een licht gevoel van cynisme, want ik vind Koninginnedag een verschrikkelijk feest. Toch had in al zijn belegen treurigheid nog jaren op de oude manier door moeten gaan. De Nederlandse onschuld lag al aan het infuus, maar Karst T. is er nog eens met hoge snelheid overheen gereden. Morsdood, dit keer.

Waakhond

2009-04-26T15:22:00.003+02:00

De New York Times staat op omvallen. Het is een bericht dat ik niet verwachtte, al is het crisistijd. De New York Times heeft, of had, een imago dat degelijkheid en overzettelijkheid uitstraalt. De inkomsten van kranten lopen wereldwijd terug, maar als ik mijn geld had moeten zetten op één instituut dat iedere storm zou trotseren, dan was het de Times geweest. Maar nu dreigt het dus toch mis te gaan. De krant overweegt om weer geld te gaan vragen voor het raadplegen van artikelen op de website, hoewel eerdere experimenten hiermee mislukten. Dat baart zorgen, want het klinkt als een wanhoopsoffensief.

De Giel Beelens van deze tijd halen nu hun schouders op. So What? Leuk hoor, zo’n ouderwetse krant, maar dezelfde informatie kun je toch ook gratis online lezen? Waarom zou je daar voor gaan betalen? Mensen die zo redeneren zijn gek genoeg ook altijd degenen die het hardst ‘schande!’ roepen als er fraude in bijvoorbeeld de politiek of het bedrijfsleven aan het licht komt. Vaak is dat de verdienste van een krant die het geld en de tijd heeft vrijgemaakt om een onderzoek te starten naar dubieuze praktijken. Als die kranten verdwijnen of zwaar in het budget moeten snoeien, zal er van onderzoeksjournalistiek geen sprake meer zijn. Dan verdwijnt de waakhond en wordt de burger afhankelijk van de informatie die bedrijven of de politiek hem toespeelt. De goednieuwsshow dus.

In Nederland heeft Ronald Plasterk het over het subsidiëren van de kwaliteitskranten als die te weinig opbrengsten generen. Slecht plan. In Utrecht hebben we een burgemeester die het huis-aan-huisblad Ons Utrecht dreigde met ‘financiële consequenties’ als ze het artikel over zijn vermeende fraude met huisvestingsgelden zouden publiceren. Ons Utrecht is in hoge mate afhankelijk van gemeentesubsidie. De oplage werd vernietigd en herdrukt. Wij, het volk, moeten dan ook koste wat kost voorkomen dat kranten omvallen of genationaliseerd worden. Dat is helemaal niet zo moeilijk: koop eens een krant. Of beter nog: neem een abonnement.

Wie denk jij wel niet dat ik ben?

2009-04-19T14:52:00.002+02:00

Enige tijd geleden liep ik op een doordeweekse dag rond 11.00 uur ‘s ochtends mijn huis uit om naar de supermarkt te gaan. Ik word erg rustig van verlaten gangpaden, goedgevulde schappen en hol weerklinkende muziek van het soort dat maar weinigen mooi vinden, maar waar nog minder mensen zich echt aan ergeren.

Zover was het helaas nog niet. Halverwege de route zag ik een dame op leeftijd in haar tuin staan. Ik knikte haar vriendelijk toe, maar zag haar mond verzuren. Goedgeluimd als ik was trok ik me daar niets van aan, maar toen ik rustig doorliep, riep ze me opeens na: ‘Moet jij niet naar school vandaag?’ Ik was met stomheid geslagen. Ik ben nu 27 jaar en het is me al sinds mijn 16de niet meer overkomen dat iemand me jonger dan 18 schatte. Haastig antwoorde ik iets in de trant van ‘nou, mevrouw,dat is al wel een tijdje geleden hoor!’ en maakte me uit de voeten.

Pas later, de boodschappen stonden al in de kast, besefte ik dat de dame haar opmerking waarschijnlijk als sneer had bedoeld. Ze dacht gezien het tijdstip natuurlijk dat ik werkloos was en ergerde zich aan de glimlach waarmee ik me in die rol schikte.

Aan dit voorval moest ik denken toen ik het artikel ‘Beroofd van je identeit’ las, geschreven door Suzanne Weusten, voormalig adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant. Nadat Weusten haar baan opgaf om voor zichzelf te beginnen, kreeg ze veel bemoedigende reacties die echter veelal een wat meelijwekkende ondertoon hadden. In de ogen van de meeste mensen was ze werkloos geworden en dat is een lastig stigma. ‘Wie ben ik?’ is een vraag die voor jezelf al moeilijk genoeg is, dus je kunt het anderen nauwelijks kwalijk nemen als ze in de war zijn wanneer hun enige, of op zijn minst belangrijkste, referentiekader, Het Werk, wegvalt.

Toch was ik enigszins geschokt door de reactie van de tuinierende dame, omdat het me deed beseffen dat ‘sociale controle’ in de engste zin van het woord blijkbaar nog altijd bestaat. Nooit had ik me gerealiseerd dat mensen zich een beeld van mij vormen op basis van het tijdstip waarop ik naar de supermarkt ga. Plotseling vroeg ik me af wat mijn buren van me denken. Die weten ook niet wat voor werk ik doe en zien mij op de gekste tijden het huis in- en uitlopen (als ze eens een dagje vrij hebben natuurlijk). Ik kreeg de bijna onweerstaanbare neiging om aan te bellen en te vragen: "Hallo, wie denk jij wel niet dat ik ben?", maar schrok terug voor de mogelijke antwoorden.

Misdaad of marketing? (1)

2009-04-12T22:26:00.005+02:00

Het zijn beroerde tijden voor de filmstudio’s. Zo beroerd dat er steeds creatievere marketingmethodes worden gebruikt om films aan de man te brengen. Een uitstekend voorbeeld hiervan is de campagne rond Marley & Me. De reguliere trailers suggereren dat het om een feelgood family film gaat: Owen Wilson voor de dames, Jennifer Aniston voor de heren, Marley de hond voor de kids. Veel grapjes, luchtig vermaak, een niks-aan-de-hand zondagmiddagfilmpje dus.

Marley & Me is in werkelijkheid een behoorlijk dramatische, tearjerkende film. Dat de grote bazen er voor kozen om de film anders te presenteren, is niet zo gek. Wie wil Owen Wilson en Jennifer Aniston in een deprimerende film zien over een niet lekker lopende relatie met een vrij onuitstaanbare hond? Dus kwamen er vrolijke trailers die het publiek bedonderden, maar de campagne had ook een ander gezicht. Kijkt u eens naar de onderstaande billboards:

Inderdaad, de hond sterft aan het einde. Kwajongenswerk van pubers die wilden lachen en met een dooie hond opgezadeld werden? Een boze moeder die haar huilende kroost wilde wreken? Niets van dit alles, deze posters zijn door Fox gewoon zo ontworpen. Ze geven het einde van de film opzettelijk weg om meer mensen te trekken. Dat lijkt een contradictie, maar eigenlijk is het in al zijn eenvoud een tamelijk briljante truc: door te doen alsof mensen deze film boeiend genoeg vonden om de posters te bekladden, creëer je een hype en maak je deze vrij kleine film veel groter dan hij is.

Belangrijker nog is dat je mensen op het verkeerde been zet: als je eerst de vrolijke trailer of tv-spotjes hebt gezien en je leest daarna dat de hond sterft, word je nieuwsgierig: wat is dit nu voor een film? Fox heeft daarmee een tamelijk onverkoopbaar product (het imago van de acteurs staat vrijwel haaks op de inhoud van de film) op een slimme manier verkocht. Marley & Me was in de Verenigde Staten een groot succes.

Emi voor intimi

2009-04-05T21:48:00.007+02:00

Een half jaar is een eeuwigheid in het leven van een poes. In het leven van een mens trouwens ook, want ik kan me niet meer voorstellen dat ze er ooit níet is geweest. Als ik op dit moment naar rechts kijk, zie ik haar liggen op de rode stoel die de hare is geworden. Opgerold als een bol wol. Straks (over een minuut, een kwartier, een uur) zal ze zich uitrekken en gelijktijdig proberen van de stoel af te glijden. Een half jaar is lang genoeg om de gewoonten van een dier te leren kennen. Daarna zijn er vijf opties: eten, kattenbak, krabpaal, vensterbank of schoot. Ik hoop op het laatste. Dan komt ze kirmend aan lopen, haar oogjes nog klein, en begint ze langs mijn benen te slalommen. Ze geeft geen kopjes, ze geeft zich helemaal.

Haar naam is Emiliana. Emi voor intimi.

Nu de lente is begonnen, zet ik het raam steeds vaker een stukje open. Dan zit ze een paar minuten in de vensterbank en springt vervolgens voorzichtig op het balkon, om soms wel een uur doodstil naar beneden te kijken, naar voorbijlopende mensen, honden en andere poezen. Een paar keer heeft ze het gewaagd om op het stenen muurtje te springen. Even flink in haar buurt spuiten met een luchtverfrisser maakte daar een einde aan. Een half jaar is lang genoeg om de fobieën van een dier te leren kennen (1: spuitbus, 2: stofzuiger, 3: leeg etensbakje).

Ritme is belangrijk voor een poes. En dus speel ik vanuit bed altijd nog even met haar voor ik ga slapen. Een hengel met visjes eraan doet het altijd goed, maar de laserpen is favoriet. Ik word nu al weemoedig bij de gedachte dat ze haar hele leven zal jagen op een lichtje dat ze nooit te pakken krijgt. Ik zou graag willen weten of ze echt niet doorheeft dat ze het rode stipje nooit zal vangen of dat het haar gewoon niet uitmaakt. Jagen doet ze in ieder geval. Van de ene kant van de kamer naar de andere. Onder tafelpoten door, glijdend over laminaat, eindigend in de krabpaal.

Als ik dan stop om wat te gaan lezen, loopt ze nog een paar minuten driftig heen en weer, voordat ze met een luidkeels mwiauh op bed springt. Ze test de kwaliteit van mijn dekbedovertrek met haar voorpootjes, wurmt zich onder de deken en legt haar kop tevreden op mijn been. Wat haar betreft kan het licht uit.

(Volgende week weer een mening hoor, vrees niet!)

Het ongelijk van Luyendijk

2009-03-29T21:35:00.003+02:00

Een paar jaar geleden publiceerde Joris Luyendijk het inmiddels beroemde boek Het zijn net Mensen, waarin hij uitlegt waarom eerlijke journalistiek bedrijven in het Midden-Oosten bijkans onmogelijk is. Zijn eigen ervaringen in het gebied kwamen nauwelijks overeen met wat hij op televisie zag én met wat hij zelf aan de media rapporteerde. Hij kreeg te weinig informatie en dat kleine beetje werd dan ook nog eens driedubbel gefilterd door allerlei instanties. Hoewel er kritiek kwam op zijn boek, was bijna iedereen het er wel over eens dat Luyendijk een gevoelige snaar had geraakt: de media weten niet alles en misschien moesten ze dat maar eens wat vaker zelf toegeven ook.

Tot zover niets aan de hand, maar is de berichtgeving hier zoveel beter? In De Volkskrant van zaterdag 28 maart j.l. staat een uitstekend artikel van Eric Arends over de manier waarop de Italiaanse minister-president Silvio Berlusconi de publieke opinie niet alleen bespeelt, maar zelfs controleert. Berlusconi heeft grote zakelijke belangen in vrijwel alle grote media van het land, die er dan ook niet aan denken om iets negatief over hem te schrijven. Nieuws over mogelijke corruptie wordt als onbelangrijk gebracht of dusdanig gemanipuleerd dat Berlusconi zelf er ongeschonden uitkomt. Niemand spreekt hem openlijk tegen als hij iets beweert wat overduidelijk niet waar is.

Jaja, zal Luyendijk nu tegenwerpen, maar er zijn in Italië wel degelijk een paar onafhankelijke kranten die zeer kritisch zijn over Berlusconi. Dat klopt, maar zoals Arends in zijn artikel terecht opmerkt: die worden maar door een zeer selecte groep Italianen gelezen. Luyendijk kijkt vanuit de journalist, maar het perspectief vanuit de burger is natuurlijk veel belangrijker. Het overgrote deel van de Italiaanse bevolking leest die kritische kranten niet en gaat uit van wat ze in Berlusconi’s media lezen of op zijn televisiekanalen zien. De meeste Italianen krijgt dan ook net zulk gemanipuleerd nieuws over het eigen land te horen als over de verwikkelingen in het Midden-Oosten.

Ook op eigen bodem zijn er legio voorbeelden van journalistieke praktijken waaruit blijkt dat de berichtgeving van geen kanten klopt. En dan heb ik het niet eens over cover-ups of manipulatie door politieke mogendheden. Als Geert Wilders (u verwachtte hem al een tijdje) uit de kamer wegloopt, is de rest van het debat voor een groot deel van de media volstrekt onbelangrijk. Mooi was het moment waarop een verslaggever Femke Halsema niet eens een vraag stelde, maar simpelweg toewierp: ‘Geert Wilders weg!’ Halsema vroeg zich vervolgens terecht geërgerd af of dát nou hetgeen was waar de media zich die dag mee bezig hielden. Wilders heeft zich behendig in een positie gemanoeuvreerd waarin álles wat hij doet belangrijker lijkt (of wordt gemaakt) dan het echte nieuws. Dat kan alleen maar met de steun van media die hoofd- en bijzaken niet scheiden en zo bewust (!) een vervormd beeld van de realiteit geven omdat dat lekker scoort. Een tierende Wilders trekt nu eenmaal meer kijkers dan een gedegen overzicht van het daadwerkelijke debat.

Dat kritische en oprechte journalistiek mogelijk is, wil nog niet zeggen dat ze ook op die manier bedreven wordt. En al helemáál niet dat het uiteindelijke product ‘klopt’ met de werkelijkheid. Neem de titel van dit stukje. Luyendijk heeft helemaal geen ongelijk. Wel gaat hij er te gemakkelijk aan voorbij dat berichtgeving uit Europa en Amerika vaak net zo onbetrouwbaar is als die in of vanuit niet-westerse landen. Maar ja, probeer dat maar eens te vertalen naar een pakkende titel. Laat staan een rijmende.

Oh Goody!

2009-03-22T19:10:00.008+01:00

Thans is ons ontvallen, Jade Cerisa Lorraine Goody. Ze was pas 27 jaar oud en had nog een heel leven in allerlei ranzige kutprogramma’s voor zich.

RIPperdepip, afgevoerd staat netjes. Goody maakte carrière in de reality tv business en deed dat vooral door veel te zuipen, veel ruzie te maken en een totaal gebrek aan intelligentie en sociale omgangsnormen te etaleren. Ze werd het boegbeeld van een nieuwe generatie tv-helden die het niets kunnen tot kunst verheft. Ze kreeg na deelname aan het Britse Big Brother verschillende eigen programma’s, schreef kookboeken en columns. Ze werd daarmee zo’n mediaster dat ze in 2007 deel mocht nemen aan Celebrity Big Brother. Meer ironie kan een mens niet verdragen, zou je denken.

Maar het werd nog erger. Tijdens Celebrity Big Brother maakte Goody een flinke misstap door meermaals racistische opmerkingen te maken tegen de Indiase Bollywoodactrice Shilpa Shetty. Goody was op dat moment overigens ambassadrice van een organisatie tegen pesten, maar goed, like, whatever, dat was natuurlijk gewoon één van de vele spinnen in haar mediaweb. Het Britse publiek liet Goody vallen als een baksteen en haar carrière leek voorbij. In een laatste, ultieme poging in de spotlight terug te keren, deed ze mee aan de Indiase versie van Big Brother. Na twee dagen kreeg ze te horen dat ze baarmoederhalskanker had. Dát is ironie.

Live together, die alone? Niet in Goody’s wereld. Het verloop van haar ziekte werd nauwkeurig vastgelegd. Ze kreeg er een miljoen euro voor, die ze reserveerde voor haar zoontjes. De discussie over de ethische wenselijkheid van dit hele circus ging vooral over Goody zelf. Sommigen vonden dat ze tegen zichzelf in bescherming genomen moest worden, terwijl anderen erop wezen dat ze er zelf voor koos om te sterven voor het oog van de camera.

Niemand leek zich druk te maken over het lot van de burger. Zeker in Groot-Brittanië was er bijna geen ontkomen aan. In ieder tv-programma of magazine, op ieder godvergeten weblog werd er aandacht besteed aan Goody’s naderende dood. En waarom? Goody was niet getalenteerd en ze was ook niet aardig. Eigenlijk was Jade Goody een buitengewoon onaangenaam persoon, type bloed-onder-de-nagels-vandaan. Trash, om nog iets specifieker te zijn.

Nu ze dood is, lijkt iedereen dat te zijn vergeten. Zelfs premier Blair sprak over een dappere meid, terwijl hij eerder afstand moest doen van haar uitspraken over Shilpa Shetty (en het programma Celebrity Big Brother) toen hij in India op bezoek was. De reden? Goody heeft ‘bewustzijn’ gecreëerd inzake baarmoederhalskanker. De publieke discussie over preventief onderzoek is aangezwengeld en dat heeft er zelfs toe geleid dat de Britse regering overweegt om vrouwen in Engeland vanaf 20 jaar op deze ziekte te testen.

Prachtig natuurlijk, maar slechts een bijeffect van wat Goody voor ogen stond: geld en faam. Als ze niet ziek was geworden, zaten we nu nog steeds opgescheept met een egoïstische, onzin brakende me-di-a-per-soon-lijk-heid. Jade Goody moest sterven om iets voor anderen te kunnen betekenen. Gruwelijker kan een bestaan niet zijn.

Politieke moed

2009-03-15T18:44:00.006+01:00

In Amsterdam werd de broer van de schoonmoeder van een neef van iemand die wellicht iets te maken had met de bomaanslagen in Madrid gearresteerd, maar in Utrecht was er écht iets aan de hand deze week. Het college van B&W donderde in elkaar. GroenLinks kon zich niet vinden in het Actieplan Luchtkwaliteit 2008 (ALU), omdat de partij geen extra wegen in de stad wil. Zo'n weg maakt wel onderdeel uit van het plan, dat verder ook voorziet in fiets- en openbaarvervoervoorzieningen.

De overige coalitiepartijen (PvdA, CDA en de ChristenUnie) verklaarden vervolgens dat het GroenLinks had ontbroken aan 'politieke moed'. Pardon? Volgens mij is er redelijk wat politieke moed voor nodig om op je ideeële strepen te blijven staan als er zoveel druk op de ketel staat. Overigens ging het GroenLinks niet eens zozeer om de luchtvervuiling, maar om het feit dat er voor die weg sociale huurwoningen moesten worden gesloopt. Het Actieplan Luchtkwaliteit moet de stad leefbaar en bereikbaar houden en GroenLinks durft daar volgens de PvdA geen besluit over te nemen.

Hoe je een stad leefbaar houdt door woningen te slopen, is mij een raadsel. Straks is Utrecht geweldig goed bereikbaar, maar hoeft een hele groep de stad niet meer te bereiken omdat ze er geen huis meer hebben. Maakt die weg zichzelf dan niet overbodig of denk ik nu te simpel? En als je een Actieplan Luchtkwaliteit opstelt, ligt het dan niet veel meer voor de hand om volledig te focussen op openbaar vervoer? We verbieden de gloeilamp en televisies die meer dan 100 watt verbruiken, maar een duwtje richting trein is blijkbaar nog altijd een stap te ver.

Film enzo (1)

2009-03-15T18:28:00.005+01:00

Altijd al willen weten wat ik van een bepaalde film vond? Periodiek zal ik alle (nieuwe) films die ik de afgelopen tijd heb gezien becijferen. Zonder enig commentaar, maar discussie is altijd mogelijk.

Bloody Mondays & Strawberry Pies: 6.5
Doubt: 8.0
The Duchess: 7.5
Frost/Nixon: 8.0
Gran Torino: 5.0
I Sell the Dead: 6.5
Milk: 8.5
Revolutionary Road: 8.5
Slumdog Millionaire: 5.5
Traitor: 7.0.
Valkyrie: 7.5
Youth without Youth: 9.0

Zeg 'ns Nee

2009-03-08T21:28:00.003+01:00

2.034.000 mensen keken gisteravond naar wat de glorieuze terugkeer van Mien Dobbelsteen op de Nederlandse televisie had moeten zijn. Grote kans dat het er volgende week een stuk minder zijn. Zeg 'ns AAA was nooit briljant, maar wel prettig kneuterig en minstens charmant in zijn eenvoud. Het geforceerde, op meer dan twee gedachten hinkende brouwsel dat RTL er nu van heeft gemaakt, is bijna surrealistisch. Alsof ze Mien in een slap aftreksel van Kinderen Geen Bezwaar hebben gecopy/paste.

Als je een serie nieuw leven inblaast omdat je daarmee denkt te kunnen scoren onder naar het verleden hunkerende kijkers, moet je één ding nooit doen: pimpen. En dat is precies wat er gebeurd is. Zeg 'ns AAA is gepimpt. Deels uit noodzaak, natuurlijk. John Leddy, Sjoukje Hooymaayer en Manfred de Graaf zagen een reprise niet zitten. Mien is nog steeds de assistente van dokter Van der Ploeg, maar die dokter heet nu Gert-Jan, zoon van.

De eerste aflevering is nog niet goed en wel onderweg of Peggy-Jane de Schepper werpt zich schaars gekleed op Gert-Jan's spreektafel. Daarmee is de toon gezet, want seks is een belangrijke bron van grappen in het nieuwe Zeg 'ns AAA. De moeder van Mien (allemachtig, LEEFT die nog?) blijkt uit het verzorgingstehuis te zijn weggelopen omdat ze niet mocht neuken met haar nieuwe vriendje. Heeft u daar moeite mee, beste lezer? Wat ontzettend ouderwets van u! Mogen bejaarden soms niet van intimiteit genieten, hm?

Het is een regelrechte parodie op de progressiviteit die in de jaren '80 wel aan de serie werd toegeschreven. Dat blijkt vooral wanneer Gert-Jan's puberzoon Pimmetje als een stereotiepe Gothic wordt neergezet ('We LOVE the Dark Side!'), die van Mien maar snel normaal moet gaan doen. En verhip, tegen het einde van de aflevering loopt ie godzijdank in normale kleren rond. In de laatste scene ligt Pimmetje overigens wel te wippen met een meisje dat hij pas een paar uur kent, maar daar heeft Mien minder problemen mee. Als ie maar een condoom gebruikt.

Dit selectieve moralisme is typerend voor de twijfel die de schrijvers plaagt. Gaan we voor nostalgie (en spreken we vooral 50+ aan) of willen we modern zijn (en een nieuwe publiek trekken)? Het niet minder dan briljante Schaep met de 5 Poten, en opvolger Het Vrije Schaep, gingen vol voor de nostalgie en slaagden glansrijk. Het nieuwe Zeg 'ns AAA zakt finaal door het ijs. Mien Dobbelsteen loopt rond in een wereld die de hare niet is. Een wereld waarin ze alleen met een tijdmachine terecht kan zijn gekomen. Je zou het een gewaagd experiment kunnen noemen, maar daarmee doe je de makers echt teveel eer aan.

Boobies: geloofwaardigheid van een nieuwslezeres

2009-03-07T14:56:00.003+01:00

In de Mikrogids van deze week staat een interview met Eva Jinek, waarin de nieuwslezeres bekent dat ze ‘privé heel uitbundig’ kan zijn en ‘ontzettend van slechte grappen’ houdt. Als het interview een week eerder was gepubliceerd, waren dit behoorlijk schokkende onthullingen geweest. Eva heeft een zekere charme, maar die blijft op televisie toch altijd ingesnoerd in een aura van koele afstandelijkheid.

Tot afgelopen maandag, toen de Nos per abuis (dat nemen we tenminste maar aan) de repetitie van het journaal online zette. Of ja, repetitie, Eva plukt wat aan haar blonde lokken en stelt zichzelf en de redactie de ethische vraag of een extra knoopje los het economische nieuws wat draaglijker maakt. Dat ontaardt in meligheid. Voor Eva het weet, schreeuwt ze ‘Boobies!’ en voorspelt ze haar moeders reactie op de laag uitgesneden outfit: ‘Ik zie je borsten!’ Het gevolg: een hit op Youtube, ringtones van de gewraakte uitspraken en een optreden bij De Wereld Draait Door. Nee, Eva kom je voorlopig even niet tegen in de sauna.

Als tafeldame bij Matthijs van Nieuwkerk verklaarde Eva dat ze het uitlekken van de beelden niet erg vond. Ze had toch geen schokkende dingen gezegd? Klopt, maar haar carrière als nieuwslezers lijkt me een aflopende zaak. Geen mens, laat staan man, kan ooit nog normaal naar het journaal kijken als Eva het voorleest. ‘Het reddingsplan van president Oba..’, ja, leuk, maar is er nog iets geinigs gebeurd tijdens de repetities? Waarom zenden ze dat niet uit in plaats van dit saaie geouwehoer?

Een nieuwslezer(es) bestaat bij de gratie van het onbekende. Net als fotomodellen eigenlijk. Hoe minder je over ze weet, hoe beter je je kunt concentreren op wat ze zeggen of uitstralen. Nu we zelf hebben gezien dat Eva gewoon een leuk wijf is met een goed gevoel voor slechte humor, is het tijd om iets anders te gaan doen. Een talkshow of achtergrondprogramma, waar ze haar charme en intelligentie volop kan etaleren. If you have it, flaunt it. Eva has it. God behoede ons voor de repetitiebeelden van Laila Abid.

Terug naar de Kust

2009-03-03T14:28:00.012+01:00

Ik weet niet wat het is, maar er is iets mis. Hoe zou dat komen?

Dirk Scheringa is beschikbaar. Pak van mijn hart. De self-made bankier en baas van aanstaand landskampioen AZ werpt zichzelf op als crisisminister en zegt Nederland binnen 12 maanden uit het slop te kunnen trekken. En waarom ook niet? Scheringa is van de eenvoud en eenvoud is wat we willen. Bananasplit en Dik Voormekaar floreren, terwijl Maggie MacNeal de handen weer op elkaar krijgt met Terug naar de Kust. Die kust staat uiteraard symbool voor alles wat verloren is gegaan: onschuld, 15 miljoen mensen, leggings, John Leddy en geruite tafelkleden.

Scheringa snapt dat. De reclames voor zijn leningen bewijzen het keer op keer. Gewone mensen met gewone wensen. Nieuwe auto, nieuwe badkamer; het zijn zaken waar je récht op hebt. En zonder teveel poespas aub. De spotjes hebben bovendien een irritatiefactor die hoog genoeg is om de aan ergernis verslaafde Nederlander zijn dagelijkse portie tenenkrommen te bezorgen. Gouden formule.

Zijn voorgestelde maatregelen zijn al even simpel: geen bonussen meer, de partijpolitieke belangen moeten het raam uit en het onslagrecht versoepelt. Het klinkt te mooi om waar te zijn, maar proberen kan nooit niet geen kwaad. 1, 2, 3: Crisis weg! Het zou wakker Nederland steunen in de gedachte dat het verleden daadwerkelijk nog te reanimeren is.

Zeg mij of ik 't ooit weer vind.
Mist en regen, westenwind.
Zeg mij of ik 't ooit weer vind.